Adeus á paisaxe II

Minicentral en Brandariz, unha das 73 concedidas, mais 9 parques eólicos regalados polo Sr Fraga Iribarne dias antes da sua despedida do goberno anterior, tres deles ao Excelentismo Paco Vazquez, ex-alcalde da Coruña.

E a paisaxe ¿Que pasa coa paisaxe? Ahí están os resultados dos procesos anteriormente descritos, esta ausencia de urbanismo non é nova, é algo endémico e moi próximo á mentalidade galega relacionada coa propiedade da terra, isto xa provocou no pasado como resultado unha dispersión altísima da poboación polo territorio, coa escusa da excepción para uso agropecuario salpicouse durante décadas o chan rústico de vivendas unifamiliares sen servizos adecuados.

Agora a demanda residencial derivou nunha presión inmobiliaria maior que provocou a devastación xeneralizada do territorio acentuada ata extremos dantescos, aproveitandose de planeamentos urbanísticos desfasados e co apoio de corporacións municipais ignorantes ou directamente corruptas, deron paso á concesión de licenzas directas en terreos cualificados ilegalmente como urbanos cando non están dotados dos servizos, e moitas veces ata afastadas dos núcleos urbanos para outorgar devandita cualificación, sendo na realidade leiras seudo-agrícolas (caso Caldagueiro), isto unido a recalificaciones alegales de vastas zonas de chan rústico mediante pelotazos urbanísticos (caso Fadesa en Miño) deu como resultado unha forma de construción totalmente anárquica, cada quen aproveita sen limite a súa parcela, burlando a lei como pode, o resultado é que non hai alineacións de fachadas, non hai rúas, non hai beirarrúas, non hai espazos verdes habilitados, non hai aparcamientos. Só se preocuparon de facer as vivendas, a costa galega está plagada destes exemplos. A maioría destas novas urbanizacións e edificaciones non teñen nin solucionado algo tan básico como o alcantarillado (caso Fadesa en Miño vertiendo directamente ás praias de Miño e Perbes), presentado a maioría soluciones irrisorias a base de fosas sépticas, que non son mais que enterrar temporalmente o problema, envenenar o subsuelo e finalmente ríos e rías.

Esta catástrofe medioambiental non só afecta aos pobos senón que se estende ás aldeas próximas aos cascos. Zonas con privilexiados paisaxes, con impresionantes vistas, cambiaron a súa tipología de casas marineiras por unha profusión de adosados e chaléts que se adueñaron duns terreos sen infraestructuras para darlles servizos. Unha vez feitas as edificaciones, ¿quen vai a costear os servizos básicos?, os especuladores voan co diñeiro e finalmente os cidadáns teremos que sufrir ou costear as infraestructuras mediante os nosos impostos.

Un suposto turismo de segundas vivendas revolucionou os municipios da costa galega, onde as rúas estreitas dos cascos urbanos conviven con edificios máis propios dunha avenida, constrúese se regra nin proporción algunha (caso Casa de D. Pablo). En fin, unha paisaxe fracturado, desestructurado, desordenado, cada vez máis mediocre e sórdido, que está perdendo a súa identidade e o seu valor, converténdose nunha auténtica chatarrería de bloques de hormigón e cemento colocados de forma anárquica, e o peor, un camiño sen retorno.

As responsabilidades na degradación actual do territorio e na correspondente destrución da paisaxe repártense entre os diversos axentes que actúan nel. Pero o principal é a Administración, en todos os seus niveis, empezando pola central, aínda cando é verdade que esta traspasou moitas das súas competencias neste ámbito ás comunidades autónomas. Pero é a Administración local, unha das principais responsables neste desbaraxuste xeral, á que hai que retirar competencias urxentemente. A autonomía municipal levada aos seus extremos provocou situacións esperpénticas e ten orixinado graves disfuncions territoriais. Demasiados consistorios subíronse ao carro deste inesperado desarrollismo, cedendo ante determinados grupos de presión e relaxándose no control das normativas de edificación.

Non todo está perdido. Pero queda pouco tempo ao ritmo que imos, porque non debemos esquecer que as intervencións no territorio son, demasiado a miúdo, irreversibles. É necesaria a concienciación e participación de toda a sociedade, o urbanismo debe deixar de ser materia exclusiva para chanchullos de políticos e empresas, para ser unha materia na cal a participación e información cidadá debe ser a máxima prioridad.

Desde logo senón loitamos pola nosa paisaxe, ímolo a perder irremediablemente para o beneficio desmesurado duns poucos. Como afirmaban fai poucos dias no parlamento europeo acerca do tema do urbanismo salvaxe no pais: "formigonamento dá costa" e “descomunal enriquecimento dunha pequena minoría a costa dá maioría".

Neste pais hai demasiados “poceros”, saidos da cloaca que estan collendo altos vuelos a costa dos demais.