Alcaldes vitalicios

O vindeiro 16 de xunio constituese a nova corporación municipal, dende ese día empezaremos a ver as maneiras do novo goberno, ainda que algúns parecen tan desesperados que xa lles piden contas cando ainda temos no concello ao incombustible Belarmino e comparsa queimando a derradeira traca. Pero falemos deste último como representante desa estirpe de “alcaldes eternos”, algo que nestas eleccións quedou patente foi a cantidade de concellos gobernados durante décadas polos mesmos alcaldes, exemplos significativos son:

Antonio Gómez Rigueira, alcalde da localidad lucense de Alfoz, o mais veterano, mantense ininterrumpidamente no cargo dende 1969 (38 anos), ano no que accedeu á alcadia nombrado alcalde polo gobernador civil de entonces. Manuel García, alcalde de Cenlle ocupa o seu posto tamén dende 1969. Siguelle en veteranía Manuel Candal alcalde de Vilamartín de Valdeorras dende 1972 (35 anos), igual que Manuel Gallego en Taboadela.
Jesús López leva como alcalde de Xove dende 1977 (30 anos), José Luis Jorge Caramés alcalde de Cerdedo leva 29 años ao fronte do concello. O mesmo tempo que Senén Pousa, alcalde de Beade (Ourense), que cada 20 de noviembre paga una misa en memoria de Franco na iglesia da sua parroquia.

Enrique Carpintero alcalde de Cortegada dende 1974 (33 anos), os mesmos que leva Pilar Otilia López como alcaldesa de Ramirás (Ourense). Con algo mais de 27 años como alcaldes situanse José Costa Díaz de Covelo (Pontevedra), José Manuel Fernández Rodríguez de Salceda de Caselas, César José Mera Rodríguez de A Cañiza (Pontevedra) e Xosé María Rivera Arnoso en Fene.

Digno de mención é o caso de Manuel Belón Gómez, actual alcalde da localidade lucense de Cervantes, que podría considerarse o rexidor mais veterano de Galicia, xa que foi no 1963 cando ocupou por primeira vez o sillón da alcaldía. Pero non de forma ininterrumpida xa que no ano 1983 non consiguiu obtela, ainda que sí a puido recuperar en posteriores elecciones locais.

Como deciamos no artigo anterior en Pontedeume tres alcaldes en 67 anos, 30 para Sarmiento, 17 Sardiña e 20 Belarmino. ¿Pero este fenómeno a que se debe?, si analizamos o tema podemos comprobar con facilidade como os concellos democráticos teñen asumido a figura do “alcalde eterno” en moitos casos herdados do mesmo franquismo, esta figura presentase como unha sorte de edil permanente que sin dubida logra pervivir no cargo por un lado a base de votos cautivos e por outro pola ignoracia e desinformación da xente. Interesante o comentario seguinte referido a estas pasadas eleccións: “Fui presidenta en el municipio de A Lama (pontevedra)en estas elecciones y lo único que puedo decir es que la ignorancia que vi, me dejó helada”.

Pero a moitos destos alcaldes mitad párrocos, mitad sacristanes, os seus enemigos políticos os tachan de caciques, pero eles na sua maioría alcaldes da Galicia rural, de ideoloxía independente ou conservadora rexeitan tal calificativo, pero non ocultan un aire populista que raia na esaxerada adulación hacia os conciudadanos, ao asegurar moi firmemente que só viven para o seu pobo.

Pero hai que prestar atención a esta ultima frase “só viven para o seu pobo”, con esto non nos referimos a todo o pobo, senon a sua xente afin. O «cacique bo», simbolizado por estos «alcaldes eternos» da Galiza profunda, institucionalizouse como o axente conseguidor e distribuidor de bens, servizos e contratos entre as «familias afíns». A fidelización da base electoral sobre a base dunha repartición discrecional dos recursos das Administracións Públicas xeneraliza unha corrupción de baixa intensidade que é socialmente pouco contestada pola extensión dos seus beneficios entre importantes segmentos da poboación. O caso de Pontedeume é moi claro, tras a etapa Sardiña e de Belarmino todos podemos comprobar quenes estan traballando para o concello de Pontedeume, nestas décadas tendeuse una trama política de contratacións basadas na “parentela”, nepotismo puro e duro, onde as convocatorias de postos laborais non se publican ou se enterran nalgún taboleiro de anuncios polo xeral menos dias dos legais, e mesmo cando se fan efectivas as plazas e mediante un concurso de méritos onde priman os anos de experiencia ou titulacions adquiridos durante eses anos traballando a dedo, o mesmo Belarmino ten dito nalgún pleno que non se publicaban mais as plazas para que non viñera xente de fora, evidentemente o subconsciente o traizoa cando realmente esta pensando en xente de fora do seu circulo de amistades.

Pero esta maneira de actuar, que tamén é evidente na contratación de obras e servizos, non só leva a unha inxusticia social, senon tamén ao mais evidente, ao mal ou nulo funcionamento do concello, xa que en moitos casos o persoal que se contrata ten escasa capacidade, esto sumado a que os recursos son utilizados inadecuadamente e ao clásico desidia na esixencia de resultados no funcionamento da administración, levan a paradoxa de que teñamos no concello mais de 120 empleados, pero para o servizo de limpeza só hai 6, que cando estan de baixa nin se cubren, dende logo parece que a suciedade da vila ten que ser irremediabel cando teñen que cubrir a recollida e limpeza da vila e mais de 400 contenedores espallados polas parroquias. Pero por outro lado nas oficinas do concello, atestadas de persoal, é doado cando vas preguntar algo que alguén detrás dun mostrador te conteste “cun ven mais tarde que agora non esta tal fulaniño” entón habería que preguntarse ¿que carallo fas ti aquí?.

É evidente que o caciquismo é un mal endémico en Galicia, dubido que algunha vez poida desaparecer, pero a única maneira é mediante a denuncia e a información, e porque non, mediante a renovación e ventilación dos concellos cada catro ou oito anos a moito tardar, xa se sabe “o poder corrompe”.